Miejscowości

Wiadomości

Okolice Baligrodu

Okolice Baligrodu (14)

niedziela, 10 listopad 2013 20:54

Baligród

Napisał

Baligród miejscowością z siedzibą władz gminy, w powiecie leskim. Nazwa miejscowości nawiązuje do rodu Balów z Hoczwi, założycieli ówczesnego miasteczka. Pierwsze wzmianki o omawianym miejscu pochodzą z XIV wieku. Znajdował się on na szlaku handlowym do Węgier skąd przywożono wino. Baligród położony jest w malowniczej dolinie potoku Jabłonka. Otoczony jest szczytami: Fajka 630 m n.p.m.( od strony południowej), Kiczera 724, Wasylkowa 728 m, Krywiańska 686 m (od zachodu), Wierch 529Skrenin 587 (od północy ), Stebne 599, Wierch 529 i Markowska 748 (od wschodu).
Właściciele Baligrodu:
 
Piotr Bal - był fundatorem klasztoru oo. Franciszkanów w Sanoku i klasztoru Jezuitów w Krośnie. Piastował funkcję królewskiego komisarza do rozsądzania krzywd i szkód ludności spowodowanych przez napady zbójników.
Adam Bal (syn Piotra), chorąży ziemi sanockiej oraz poseł na sejm krajowy,
Stefan Bal - brat Adama, chorąży ziemi przemyskiej, , który w latach 1667-1677 pełnił funkcję podkomorzego ziemi sanockiej. Pełnił rolę komisarza Sejmu Rzeczpospolitej, zapobiegał również napadom zbójników na pograniczu polsko-węgierskim powołując oddziały zbrojnych harników.
Jan Bal - najstarszy syn Stefana, sędzia i podstarości sanocki.
Ignacy Bal – dzięki jego staraniom powstała parafia w Baligrodzie.
Salomea Karsznicka, córka Ignacego, żona podkomorzego halickiego, Stanisława Karsznickiego.
Antoni Karsznicki w 1770r., po śmierci Salomei Karsznickiej Baligród i Stężnica stały się własnością jego własnością.
Leopold Łysakowski, mąż Konstancji z Balów od 1847 roku
Hersh Grossfinger - Żyd, który kupił je za 50 000 złotych reńskich. 1869-1870. Po śmierci Grossfingera w 1898 roku majątek trafił w ręce jego dwóch synów, przy czym Baligród oddziedziczył Lazar. Po Grossfingerach właścicielem Baligrodu został Stanisław Flis, adwokat z Nowego Sącza. Po nim do reformy rolnej w 1924 roku majątek baligrodzki znajdował się w rękach Anny Jankowskiej.
 
Kalendarium miejscowości:
 
1552 - wg rejestrów podatkowych roku pojawiło się określenie Woronikowa, w 1567 roku Woronkow, w 1589 roku Woronkow z Cisowcem, a dopiero od 1663 roku Woronków zaczął być utożsamiany z Baligrodem.
1600-1615 – Piotr Bal (herbu Gozdawa) wzniósł zamek otoczony kamiennym murem na wzgórzu otoczonym rzeką Hoczewką i Potokiem Stężnickim. W kaplicy zamkowej znajdował się krucyfiks z XVII wieku, który obecnie podziwiać można w tutejszym kościele.
1633r. - Adam Bal uzyskał zgodę zna składowanie win sprowadzanych z Węgier. 12 sierpnia 1634r. - król Władysław IV podarował Adamowi Balowi przywilej lokacyjny, potwierdzający prawa miejskie. W tym czasie miasto rozwijało się prężnie, powstał samorząd z wójtem i ławnikami. W każdy piątek organizowano targi, na których handlowano winem i bydłem. Miasto miało również prawo do organizowania dwóch jarmarków w ciągu roku: na św. Jana Chrzciciela i św. Michała Archanioła. Organizowano je do 1839r. 1672r. –najazd Tatarów na Bieszczady. Ocalało 27 domów.
13 lutego1713r. - Ignacy Bal uzyskał on roku zgodę biskupa przemyskiego na utworzenie nowej parafii łacińskiej w Baligrodzie, której udało się przetrwać do I rozbioru Polski. W 1784 roku w wyniku przeprowadzenia reformy kościoła w Galicji włączono ją do parafii w Hoczwi.
1760r. - w okolicy Baligrodu miały miejsce liczne rozboje, w wyniku których zniszczono wiele wsi. Dziewięć lat później w okresie konfederacji barskiej doszło do zniszczeń z powodu walk obronnych oddziałów polskich, które przed wojskiem rosyjskim wycofywały się przez Beskidy.
1770r. - w tym czasie znajdował się tutaj zamek, folwark, młyn, karczmy, browar oraz inne dobra. Poza tym miasto dysponowało prawem do wyrębu lasów łubieńskich, rabskich i huczwickich.
1772r. - roku Baligród dzielił się na dwie części. We wschodniej znajdował się zamek Balów z zabudowaniami gospodarczymi, zaś w zachodniej mieściło się właściwe miasteczko z czworokątnym rynkiem, ratuszem, kamienicami i cerkwią. Obie części otaczały niwy: Podzamcze, Pasieki, Ogrody, Kiczera, Czarne i Roztoki, a łączyły lochy, które odkryto dopiero przez przypadek w 1966 roku, służące zapewne jako piwnice do przechowywania wina węgierskiego. Majątek Baligrodu dzielił się na chrześcijański, żydowski i wspólny. Jednak coraz większe wpływy zyskiwali Żydzi, którzy swoimi przedstawicielami obsadzali różne urzędy, kształcili swoje dzieci, uprawiali wolne zawody. Rozwój gospodarczy i społeczny tej grupy był możliwy dzięki pomocy Pożyczkowych Kas Żydowskich.
1780 r. - Baligród wraz z Bystrem posiadał 84 domy, w których mieszkało 593 osoby (w tym 148 Żydów). Strukturę społeczną miasteczka tworzyli: ksiądz, 5 osób pochodzenia szlacheckiego, oficjalista, 100 zarobników, 100 chałupników, 68 handlarzy i zarobników żydowskich oraz 90 chłopów.
1784r.  - w mieście wybuchł pożar, który zniszczył część zabudowań wraz z cerkwią unicką ufundowaną przez Balów. Na początku XIX wieku w Baligrodzie istniał opuszczony zamek z oficynami drewnianymi, folwark, zabudowania dworskie, gorzelnia, dwa młyny, probostwo greckokatolickie, 23 domy żydowskie większe, 17 domów żydowskich mniejszych, 56 większych drewnianych domów chrześcijańskich, 2 lepianki, łaźnia żydowska i szpital. W 40 z 96 domów mieszkali Żydzi.
1816r. – w wyniku wojen napoleońskich w roku w Baligrodzie znajdowało się 86 domów, żyło 143 rodziny. Razem 548 mieszkańców. 1824 r. – Baligród zamieszkiwany był przez 677 osób, w 94 domach. Struktura społeczna miasta: ksiądz, 56 gospodarzy, 2 rzemieślników, 107 zarobników, 149 chłopów oraz 355 kobiet i dziewczynek. Inwentarz: 21 koni, 76 krów, 37 owiec, 162 woły i drób.
1830r. - w Baligrodzie utworzono pierwszą szkołę przycerkiewną, do której uczęszczało 38 dzieci. Nauczycielem został Wasyl Pycyk. W 1848 roku placówkę zamknięto z powodu niskiej frekwencji (zaledwie 2 dzieci).
1839r -  władze austriackie zlikwidowały targi kiermaszowe w niedziele i święta. Chłopów baligrodzkich zmuszano do odrabiania pańszczyzny jeszcze w 1855 roku, mimo że zniesiono ją w 1848 roku. Tych, którzy buntowali się przeciwko tej niesprawiedliwości chłostano pod grabem rosnącym obok zamku Balów. Współcześnie drzewo to uznano za pomnik przyrody, a w miejscu chłost znajduje się budynek nadleśnictwa.
1855r. - powstał urząd pocztowy i funkcjonowała wozowa poczta posłańcza.
1857r. - w mieście znajdowało się 118 domów, w których mieszkało 922 osoby. Funkcjonowały: poczta, urząd skarbowy i urząd powiatowy.
1862 - na 887 osób przypadało 227 grekokatolików, 260 katolików i 400 Żydów. Do najbogatszych gospodarzy zaliczali się: Jan Szybowski, Waśko Szpak, Jakub Głogowski, Matwij Babiak, Wincenty Wojniczka, Józef Trybulewicz, Stefan Wajda, Leon Szpot i Piotr Ustianowski. Powstała w tym czasie szkoła powszechna, w której uczył Jan Cichański.
1863r. - w powstaniu styczniowym z brało udział dwóch mieszkańców Baligrodu: Józef Rogosz i Jan Feliks Biliński.
1867r. - powiat baligrodzki został włączony do starostwa w Lesku. W mieście swoje siedziby mieli: sąd powiatowy, oddział żandarmerii i straży skarbowej. Znajdowała się także składnica tytoniowa. W tym okresie mieszkało tutaj 957 osób tworzących 237 rodzin. Wśród nich wyróżniano 219 unitów, 246 katolików i 492 Żydów. Ci ostatni posiadali własną gminę na czele z rabinem i starszym Kahału, szpital dla ubogich i łaźnię. Dysponowali też gotówką w obligacjach. W Baligrodzie mieszkało: dwóch księży, lekarz, 7 wojskowych, 5 urzędników, 56 posiadaczy gruntów, 27 chałupników, 47 czeladników, 32 rzemieślników, 115 handlarzy żydowskich, 170 sług i najemników.
1869r. - dzięki wyremontowaniu drogi przez Cisną do Koszyc w Baligrodzie rozwijał się handel winem, woskiem, miodem, wełną, skórą i bydłem. Baligrodzkie targi bydłem odbywały się 6 razy do roku po dwa dni. Tylko w święto Podwyższenia Krzyża Św. przypadające na 14 września rozpoczynał się targ bydła trwający aż tydzień. Posługiwano się mową w języku polskim z wieloma odmianami regionalnymi. Zaledwie kilku gospodarzy potrafiło czytać i pisać, a ziemie uprawiali nawet mieszczanie. Żydzi porozumiewali się swoim żargonem, a pisali w języku hebrajskim. Dominowali w mieście, opanowując handel (bydłem i drewnem od momentu wybudowania kolei łupkowskiej), lichwiarstwo, kramarstwo. W ich posiadaniu znajdowało się większość posiadłości baligrodzkich. Mieszkańcy Baligrodu nosili zbliżone stroje do mieszkańców okolicznych wiosek, mieli podobne obyczaje. Zajmowali się wypasem bydła i owiec. Wiosną kupowali owce od górali, by na jesień sprzedawać je na rzeź. Kilkoro mieszkańców pracowało w hucie żelaza w niedalekim Rabe. Poza tym uprawiali konopie i wyrabiali płótna, które następnie sprzedawali lub zostawiali na swój własny użytek.
1898r. - Stanisław Faliszewski otworzył pierwszą aptekę, a jego żona udzielała się życiu towarzyskim miasta. 1909r. - powstał nowy budynek szkoły. W murowanym, jednopiętrowym, z siedmioma klasami lekcyjnymi budynku do dzisiaj swoją siedzibę ma szkoła podstawowa.
1914r. - Podczas I wojny światowej w okolicy Baligrodu miały miejsce krwawe potyczki pomiędzy oddziałami Austro-Węgier i Rosji. Śmierć poniosło tysiące żołnierzy. W czasie walk miasto przechodziło z rąk do rąk. W niedawno wybudowanej szkole utworzono koszary, tym samym przerywając naukę. Końcem września 1914 roku Baligród opanowały oddziały kawalerii rosyjskiej generała Kuźmy, której okupacja trwała zaledwie kilka dni, ale spowodowała wiele zniszczeń, m.in. przez liczne rabunki Kozaków i sprowadzoną przez nich epidemię cholery. Następnie władzę nad miastem przejęła 3 austriacka armia generała Brudermanna, w której służyli Węgrzy. Tak jak Kozacy splądrowali baligrodzki majątek. Z rąk austriackich Baligród wyswobodziła 48 dywizja piechoty generała Korniłowa, którą z miasta usunęły oddziały austriackiego wojska, a po nich ponownie, początkiem lutego 1915 roku do Baligrodu wkroczyli Rosjanie, którzy mieszkańcom zabrali prawie cały żywy inwentarz. W końcu doszło do starcia oddziałów rosyjskich z austriackimi pod Baligrodem. Jednak to sroga zima okazała się największym wrogiem żołnierzy, z których wielu, zamiast ponieść śmierć na polu bitwy, po prostu zamarzło. 1918r. - po zakończeniu wojny, miasto stało się ośrodkiem życia politycznego i kulturalnego regionu. Władzę w Baligrodzie początkowo przejął Komitet Obywatelski składający się z Żydów, Ukraińców i Polaków. Społeczność ukraińska zdecydowała się oddać miasto oddziałom ZURL-u, jednak w lutym 1919 roku powróciło ono do rąk polskich. Ukraińcy wycofali się bez walki. Baligrodzkie tereny słabo rozwijały się gospodarczo. Większość mieszkańców nadal utrzymywała się z uprawy roli i hodowli bydła. W czasie I wojny światowej zabudowania, świątynie i ludność odniosły wiele strat. Baligród z tego powodu utracił prawa miejskie i jako gmina wiejska stał się częścią powiatu leskiego. W niedawnym mieście nadal urzędował sąd powiatowy, notariusz, funkcjonowała apteka, szkoła ludowa, istniał kościół rzymskokatolicki, cerkiew i synagoga. Wojna pozostawiła po sobie częściowo powycinane lasy, zniszczone okopy, wyjałowioną ziemię, ludzi, których cały dobytek uległ zniszczeniu i liczne rzesze sierot. Powoli starano się odbudowywać wojenne zniszczenia. Możliwe to było dzięki opłacalnym pożyczkom, oprocentowanych na 3% i rozłożonych na pięćdziesięcioletnie raty. Spłata pierwszej raty miała następować po upływie pięciu lat od momentu zaciągnięcia pożyczki.
21 IX 1921 roku - wg spisu w Baligrodzie mieszkało 1256 osób, w tym 906 Polaków, 161 Rusinów i 189 Żydów. Wśród mieszkańców wyróżniali się swoim ubraniem, zajęciami i odzieżą Żydzi, którzy mieszkali w skupionych wokół rynku murowanych domach składających się z ciasnych i ciemnych pokoi. Żydowski majątek wynosił 52 sklepy, zajazdy i karczmy dla kupców bydła. 1922-1936r - tutejszy proboszcz, ks. Bronisław Jedziniak założył parafialną bibliotekę, dom parafialny z dużą salą wraz z mieszkaniem dla stróża i czterema pokojami dla letników, które znajdowały się na poddaszu. Powstały następujące organizacje: Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, Bractwo Żywego Słowa, Towarzystwo "Sokół" i Koło Szlachty Zagrodowej. W Baligrodzie nadal odbywały się jarmarki, a życie trzech narodowości upływało w zgodzie. Wspólnie obsadzano urzędy, świętowano, obchodzono uroczystości sołeckie i rodzinne.
10 IX 1939r. -Baligród bez żadnego oporu zajęła 3 Słowacka Dywizji Piechoty i oddział niemiecki z 57 Dywizji Piechoty. W miejscowości ulokowały się oddziały Wehrmachtu, gestapo, Arbeitsamt. Szybko zorganizowano okupacyjne władze powiatowe, a po stronie Niemców stanęło część ukraińskich nacjonalistów. Starostą mianowano dzierżawcę folwarku z Tyskowej i działacza nacjonalistycznego, Włodzimierza Hładyszewskiego, który ze wschodu sprowadzał w te okolice nacjonalistów wraz z rodzinami i obsadzał nimi baligrodzkie urzędy. Od mieszkańców ściągał kontyngenty, wysyłał Polaków na przymusowe roboty do Niemiec i organizował zebrania swoich agentów, z którymi rozpowszechniał ulotki nawołujące do mordowania polskich obywateli w wyznaczonych terminach. Tę samowolę, mimo, że Ukraińcy z gorliwością służyli okupantom, w końcu przerwali Niemcy, tworząc prawodawstwo okupacyjne. Powstał Ukraiński Komitet Pomocy, którego przywódcami zostali właściciel ziemski Michał Najduszyński i aptekarz Mikołaj Osiadacz. Komitet prowadził działalność antypolską i polityczną, udzielał pomocy Ukraińcom, którzy przybyli do Baligrodu ze Wschodu, wydawał kartki żywnościowe. Ukraińcy zorganizowali znaną akcję "zakopania Polski w grobie", która polegała na złożeniu w specjalnie wykopanym grobie polskiej flagi. Oznaczona krzyżem mogiła znajdowała się obok cerkwi. Poza tym Ukraińcy założyli własną szkołę, zajmując budynek dotychczasowej szkoły powszechnej. Nowy dyrektor, który słynął z nienawiści do Polaków, ks. greckokatolicki Olenko, dyskryminował polskie dzieci, a w szkole pozwalał pracować tylko ukraińskim nauczycielom. W Baligrodzie swoją siedzibę miała ukraińska policja siczowa i szkoła policyjna. Oprócz prześladowań ze strony Ukraińców, Polacy byli obciążeni przez Niemców wysokimi kontyngentami. Polacy stawiali opór okupantom poprzez działalność konspiracyjną: pracę kurierów i przerzucanie przez granicę ochotników do pełnienia służby w wojskach aliantów . Swoją służbą wsławił się mieszkaniec Baligrodu, Franciszek Gamracy, kurier, który przeprowadził przez granicę najwięcej osób. W miejscowości powstała placówka Polskiej Organizacji Wojskowej.
1941r. - po niemieckim ataku na ZSRR, Niemcy wraz z ukraińskimi nacjonalistami opuścili Baligród i ruszyli na wschód. W miejscowości ocalał Zarząd Gminy z ukraińskim wójtem Michałem Zankowem i Sąd Grodzki. W tym czasie rozpoczęła się eksterminacja Żydów, których z okolic zwożono do Baligrodu, a stamtąd do obozu przymusowej pracy na Zasławiu, gdzie ginęło dziennie około 200 osób. Z samego Baligrodu wymordowano około 880 ludzi. Niewielu udało się ukryć w lasach, w jamie w Podgłębokim, gdzie egzystowali dzięki pomocy Polaków. Niektórzy Żydzi pomarli z głodu. Niemcy zniszczyli synagogę, a macewami, czyli nagrobkami z żydowskiego cmentarza wyłożyli i utwardzili baligrodzki rynek.
1944r. - od początku roku w okolicy Baligrodu działały 3 oddziały partyzanckie. Pierwszym był Oddział Samoobrony Polskiej pod dowództwem Józefa Pawłusiewicza, w którego szeregach służył mieszkaniec Baligrodu, Stanisław Matusik z rodziną, drugim Polsko-Radziecki Oddział Partyzancki kapitana Mikołaja Kunickiego, znanego pod pseudonimem "Mucha" i trzecim Radziecki Oddział Partyzancki pod dowództwem Wiaczesława Kwityńskiego. Przed wyzwoleniem Baligrodu nasiliła się działalność UPA. Na spotkaniu polskiej delegacji z przedstawicielami UPA, które odbyło się w Baligrodzie, w domu Józefa Syjczuka 31 lipca 1944 roku, Ukraińcy obiecywali, że mają pokojowe zamiary. Stronę polską reprezentowali ksiądz rzymskokatolicki, Józef Miezin, adwokat dr Stanisław Śmietana, sędzia Wojtowicz i naczelnik sądu dr Stefan Schlarp.
6 VIII 1944r. - w trakcie niedzielnego nabożeństwa sotnie "Bira" i "Puchacz" wtargnęły do miejscowości i wymordowały 42 Polaków. Tylko Franciszkowi Paszkiewiczowi i Andrzejowi Dobrzańskiemu udało się uciec przed rzezią. Adwokata Śmietanę uratowali baligrodzcy Ukraińcy, a za księdzem Mieziną, kobietami i dziećmi wstawił się greckokatolicki ksiądz. Oddziały UPA spłoszyli Słowacy. Później sotnie powróciły i splądrowały zamordowanym kenkarty, przedmioty osobiste i odzież.
25 IX 1944r. - roku Baligród oswobodziła 30 dywizja piechoty generała majora W. Jankowskiego. W miejscowości powstał Tymczasowy Zarząd Gminy, na czele z wójtem - księdzem Mieziną, jego zastępcą Tomaszem Szybowskim i sekretarzem Stanisławem Husarskim, ale Starostwo Powiatowe w Lesku na wójta Baligrodu wybrało Władysława Chwiędacza, który miał zorganizować wybory do Gminnej Rady Narodowej. Jej pierwsze posiedzenie odbyło się 15 grudnia 1944 roku. Wójtem pozostał Władysław Chwiędacz, jego zastępcą mianowano Juliana Chlebińskiego, a członkami zostali Tomasz Szybowski, Michał Matiaszowski i Jan Kopczyński. Utworzono placówkę Nadleśnictwa w Baligrodzie, a pierwszym leśniczym został Eustachy Rolski, zaś komendantem policji Michał Podkalicki, który wsławił się walkami z UPA w Sanoku, Olszanicy i Hoczwi.
1945r. - mimo, że wojna się skończyła istniało wciąż zagrożenie ze strony band UPA. W nocy z 30 VI na 1 VII sotnia "Burego" i kureń "Pruta" zaatakowały m.in. posterunek Milicji Obywatelskiej w Baligrodzie. Nie zdobyły posterunku, ale w odwecie spaliły siedem domów i zamordowały kilkunastu Polaków. Takie działania spowodowały, że do Baligrodu przybyły oddziały Wojska Polskiego. Tym samym Baligród stał się placówką Wojska Polskiego najbardziej wysuniętą na południe. To stąd wyruszały do walki oddziały 34 pułku piechoty Strzelców Budziszyńskich.
7 VII 1945 roku nastąpił kolejny atak, który UPA ponowiło w sierpniu.
1 VIII 1945 roku sotnia "Hrynia" około godziny 22 w nocy napadła na posterunek MO. Atak trwał do godziny 5 nad ranem, ale placówka nie została zdobyta. Kolejne ataki miały miejsce z 12 na 13 VIII, z 26 na 27 VIII i z 4 na 5 IX tym razem na garnizon wojskowy. Wszystkie zakończyły się porażką UPA. Ostatni atak, przeprowadzony przez sotnię "Hrynia" na Baligród miał miejsce 15 XI 1946 roku. Najbardziej ucierpiały zabudowania i ludzie, którzy nie czuli się bezpiecznie w miejscowości, przez żołnierzy zwanej Diablogrodem, z której każdy chciał się wydostać. Na mocy układu zawartego przez PKWN i rząd Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej 9 IX 1944 roku, rozpoczęto akcję wysiedleńczą ludności ukraińskiej z Polski do USRR i odwrotnie.
9 VIII 1945r. - według spisu z liczba mieszkańców Baligrodu sięgała 840 osób, w tym 440 dzieci i młodzieży do lat 18 oraz 400 dorosłych. W lutym 1947 roku przygotowano spis rodzin mieszanych, w których głową rodziny był Ukrainiec. Naliczono 25 rodzin mieszanych, które później przesiedlono. Według spisu ludności z 9 VIII 1947 roku liczba mieszkańców sięgała 703 osób, w 1948 roku 670. W 1961 roku mieszkańców było 987. Obecnie w Baligrodzie mieszka około 1402 osób w 370 domach.
1954r. - powołano w miejscowości Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, której przewodniczącym został Stanisław Krupiński. W Baligrodzie wybudowano asfaltowe drogi, zaczęły kursować autobusy, zelektryfikowano miejscowość, uporządkowano rynek z plantami, powstał ośrodek zdrowia, izba porodowa, straż pożarna i stolarnia.
1973r. 1 stycznia Baligród stał się siedzibą gminy. Miejscowość najpierw należała do powiatu bieszczadzkiego, później do województwa krośnieńskiego, a od 2002 roku do powiatu leskiego. Utworzono w Baligrodzie PGR o profilu hodowlanym, który rozwiązano w 1956 roku. Na jego miejscu powstało kółko rolnicze. Powojenny Baligród został odbudowany dzięki działaniom Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa. Obecnie jest on gminną wsią, w której funkcjonuje urząd pocztowy, ośrodek zdrowia, apteka, oddziały bankowe, stacja paliw, sklepy, gospodarstwa agroturystyczne, domki wypoczynkowe z zapleczem gastronomicznym. Można zobaczyć tutaj cmentarz wojenny, pomnik wdzięczności Armii Radzieckiej, którym jest czołg T-34 znajdujący się na rynku, obelisk z nazwiskami zamordowanych przez bandy UPA, cerkiew unicką z 1835 roku, kirkut, a także pozostałości dawnego dworu i ogrodu.

DSC 0592

czołg T-34 w Baligrodzie

DSC 0623

Urzad Gminy w Baligrodzie, Centrum Informacji Turystycznej

DSC 0345

Bar "U Mariusza"

 

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

 

 

100 8402

pomnik upamietniający ofiary mordu dokonanego przez UPA.

Zabytki

 

 

W 1898 Lazar Grossfinger wraz z bratem Chaimem rozpoczął budowę synagogi przy ulicy prowadzącej na kirkut. Świątynię zniszczyli Niemcy w czasie II wojny światowej.
 
28 września 1879 roku poświęcono kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP, którego budowę rozpoczęto 14 sierpnia 1877 roku pod okiem inżyniera Teofila Bogusza. Budowę świątyni umożliwiły datki mieszkańców i pomoc ks. Daniela Sulikowskiego ze Słociny. Wykonawcą prac związanych z powstaniem kościoła był Jan Szajna z Rymanowa, a ołtarz ofiarował bliżej nieznany Loran z Kalnicy. Pierwszym proboszczem został ks. Tomasz Pelczar. Prawa parafialne świątynia uzyskała w 1888 roku. Podczas I wojny światowej nie uniknęła zniszczeń.

100 4298

Cmentarz wojskowy 2006r.

100 4300

tablica na cmentarzu wojskowym

 

Literatura:

Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,

 

Po śmierci w 1898 roku majątek trafił w ręce jego dwóch synów, przy czym Baligród oddziedziczył Lazar Grossfinger wraz z bratem Chaimem rozpoczął budowę synagogi przy ulicy prowadzącej na kirkut, czyli żydowski cmentarz. Świątynię zniszczyli Niemcy w czasie II wojny światowej.

 

28 września 1879 roku poświęcono kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP, którego budowę rozpoczęto 14 sierpnia 1877 roku pod okiem inżyniera Teofila Bogusza. Budowę świątyni umożliwiły datki mieszkańców i pomoc ks. Daniela Sulikowskiego ze Słociny. Wykonawcą prac związanych z powstaniem kościoła był Jan Szajna z Rymanowa, a ołtarz ofiarował bliżej nieznany Loran z Kalnicy. Pierwszym proboszczem został ks. Tomasz Pelczar. Prawa parafialne świątynia uzyskała w 1888 roku. Podczas I wojny światowej nie uniknęła zniszczeń.

sobota, 02 listopad 2013 12:34

Rabe (gm. Baligród)

Napisał

Rabe to osada leśna znajdująca się w granicach administracyjnych gminy Baligród w powiecie leskim. Położona nad Rabiańskim Potokiem, u wschodniego podnóża Chryszczatej. Miejscowość bez wątpienia zasługuje na miano geoparku, ponieważ znajduje się tu wiele osobliwości geologicznych: rezerwat "Gołoborze", dwa kamieniołomy, sztolnie, liczne wychodnie skalne oraz źródła wód mineralnych.

Oryginalna nazwa Rabe pochodzi słowa "riabyj", które oznacza "bystry, pstry". Prawdopodobnie chodziło tu o naturalne wycieki ropy naftowej, które barwiły pobliskie strumienie. W Bieszczadach spotykamy dwie miejscowości o tej samej nazwie, w gminach: Baligród i Ustrzyki Dolne.

W Rabem znajduje się leśniczówka i zakład górniczy, który pozyskuje piaskowiec w dwóch kamieniołomach.Kalendarium miejscowości:1552r. - pierwsza wzmianka w rejestrze podatkowym. Rabe należało wtedy do majątku ziemskiego rodu Balów z Hoczwi.

Na przełomie XVIII i XIX wieku, była własnością rodziny Fredrów, którzy eksploatowali tu rudy żelaza.

1921r. - spisano 47 domów zamieszkanych przez około 300 osób. Wieś zamieszkiwało 293 grekokatolików, 2 katolików i 5 osób wyznania mojżeszowego.

1926r. - wsi istniały dwa folwarki i trzy tartaki.

Po 1945 roku mieszkańców wysiedlono, a budynki wsi wraz z budynkiem cerkwi zniszczono.

1974r. - Rabe uzyskało status uzdrowiska.

1977r. na mocy rozporządzenia wydanego przez komunistyczne władze zmieniono nazwę wsi zmieniono na Karolów.

1981r. powrócono pierwotną nazwę miejscowości.

 100 8422

Droga biegnąca przez Rabe

 

goloborze 1 (6)

rezerwat geologiczny "Gołoborze"

 Dojazd od miejscowości Bystre. Nawierzchnia drogi zniszczona przez samochody o wysokim tonażu.

W górnej części doliny Rabiańskiego Potoku znajduje się studencka baza namiotowa otwarta w sezonie letnim.

W Schronisku Akademickiego Klubu Turystycznego PWSZ w Sanoku można nocować (za zgodą władz klubu) o każdej porze roku.DSC 0540

Schronisko PTTK

DSC 0543

Szlaki turystyczne
Trasy Rowerowe
W Rabem na uwagę zasługuje rezerwat "Gołoborze" - rumowisko skalne o powierzchni 13,9 ha, zaś w skałach okolicznego kamieniołomu znajdują się rzadkie minerały takie jak reaglar (arsen czerwony) i aurypigment (arsen żółty).Rezerwat przyrody nieożywionej „Gołoborze” o powierzchni 13,90 ha podlegający ochronie częściowej. Utworzony 10 stycznia 1970r., znajduje się po prawej stronie potoku Rabiańskiego, pomiędzy miejscowościami Bystre i Rabe koło Baligrodu, w gminie Baligrów w powiecie leskim. Chronione tu jest naturalne rumowisko skalne piaskowca, zarastające lasem jodłowo- bukowym. W tym rezerwacie bardzo często można spotkać żmiję zygzakowatą, która wygrzewa się w upalne dni. U podnóża rezerwatu znajdują się źródła wód arsenowych w zaczopowanych odwiertach „Anna” i „Ignacy”. Wody te, będące szczawami wodorowęlanowo-chlorkowo-sodowymi, zawierają cząstki arsenu przydatne w leczeniu chorób serca. W pobliskich kamieniołomach spotyka się minerały arsenu – aurypigment As2S3 (arswn żółty)i realgar AsS (arsen czerwony). Nieopodal źródeł po drugiej stronie drogi, znajduje się stara kopalnia kryształów górskich. Przy odrobinie cierpliwości przeczesując ściółkę i glebę na tym wzgórzu można odnaleźć mniejsze i większe fragmenty kryształów.

100 4309

rezerwat "Gołoborze"

goloborze 1 (43)

Gołoborze

 

w 1924 roku  wybudowano cerkiew greckokatolicką pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Maryji Panny. Postawiono ją na miejscu poprzedniej, którą zniszczono w czasie I Wojny Światowej. 

Kapliczka Synarewo

Przed II wojną światową pobliskie źródełko, przy którym wzniesiono kapliczkę uznawano za cudowne, którego woda mogła leczyć różne dolegliwości, m.in. choroby oczu.

 DSC 0559

Kapliczka

DSC 0570

 

DSC 0566

 Literatura:

Januszczak R., Baligród i okolice, 1998

Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

sobota, 02 listopad 2013 12:33

Jabłonki

Napisał

Jabłonki są miejscowością położoną na wysokości 550-560 m n.p.m., w dolinie potoku Jabłonka i jego dopływu Żukra, gdzie dawniej znajdowała się osada PGR-u. Leży u podnóży Durnej (979 m n.p.m.), na obszarze Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego.

Wieś założono głęboko w górach około 1498 roku w dobrach rodu Balów z Hoczwi. Lokowano ją na prawie wołoskim, na karczunku jako samodzielną wieś. Powoli napływali do niej nowi osadnicy, a sama miejscowość pełniła funkcje strategiczne, o czym miało świadczyć dwułanowe uposażenie kniazie. W rękach Balów znajdowała się do XVIII wieku, później przeszła na własność rodziny Urbańskich i Sołdraczyńskich. Jabłonki zakładano wraz z Kołonicami, kończąc tym samym proces kolonizacji w dolinie rzeki Hoczewki.

Drewnianą cerkiew greckokatolicką, po której dzisiaj pozostało tylko cerkwisko, wybudowano w 1902 roku. Obok niej znajdował się cmentarz z lat 1914-1915. 27 marca 1947 roku pod Jabłonkami zginął w zasadzce przygotowanej przez sotnie UPA generał Karol Świerczewski, pseudonim "Walter".

W 1921 roku w Jabłonkach istniało 63 domy, a mieszkało w nich 409 osób, w tym 327 grekokatolików, 77 katolików i 5 Żydów. Po zakończeniu II wojny światowej miejscowość przestała istnieć z powodu wysiedlenia wszystkich mieszkańców. W latach 70 XX wieku powstała tutaj malownicza osada leśna. Obecnie w Jabłonkach znajduje się 41 domów, w których mieszka około 116 mieszkańców.

W miejscowości można zatrzymać się w schronisku PTMS, które dysponuje pięćdziesięcioma miejscami noclegowymi lub rozbić namiot na polu namiotowym. W miejscu śmierci generała Świerczewskiego położono pamiątkowy głaz, zaś jego śmierć upamiętnia pomnik bieszczadzki projektu Franciszka Strynkiewicza z 1962 roku. Pamiątki można kupić w kiosku sprzedającym książki z wydawnictw regionalnych oraz miód bieszczadzki. Kiosk położony jest blisko pomnika i parkingu. Pseudonimem generała - "Walter" nazwano pobliski szczyt górski. W miejscowości istniało także Muzeum generała Świerczewskiego, które później funkcjonowało jako ekspozycja przyrodnicza ukazująca faunę Bieszczadów. Teraz w tym budynku mieści się prywatna posiadłość "Willa w Jabłonkach".

W Jabłonkach znajduje się Zakład Karny, wybudowany na dawnym terenie dworskim w dolinie potoku Żukra, leśnictwo, sklep, punkt apteczny i bar letni. Pamiątką po dawnej wsi Jabłonki jest kapliczka w jej centrum, przy odejściu drogi do niegdysiejszego PGR-u.

Z Jabłonek prowadzą dwa szlaki turystyczne. Pierwszy to pieszy dwuipółgodzinny szlak "czarny" do Przełęczy (920 m n.p.m.), który prowadzi dalej przez kolejne dwie godziny na Łopiennik (1069 m n.p.m.). Drugi szlak jest dwugodzinnym szlakiem łącznikowym "zielonym", biegnącym przez Woronikówkę (828 m n.p.m.) na Berdo (890 m n.p.m.). Z Jabłonek rozciąga się malownicza panorama na pasmo Łopiennika (1069 m n.p.m.) i Durnej (979 m n.p.m.)

.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,

Januszczak R., Baligród i okolice, 1998

Gmina Baligród, Suwała-Szczechowska B.(tekst), Krosno 2003

DSC02016

 

Pomnik Świerczewskiego

DSC02020

rez. "Woronikówka"


 Baza Noclegowa

Szlak Czarny zwany dawniej Szlakiem im. Generała Karola Świerczewskiego (alternatywny wariant Głównego Szlaku Beskidzkiego).

Przebieg szlaku czarnego z  Jabłonekw  kierunku wschodnim:  Łopiennik 1069 m - Łopieninka 953 m -Falowa 968 m – Jaworzec (nieistniejąca wieś) – Bacówka PTTK w Jaworzcu 605m – Krysowa 840 m – Przełęcz Mieczysława Orłowicza 1090m

Przebieg szlaku czarnego z  Jabłonek w kierunku zachodnim: Jabłonki - Łubne (nieistniejąca wieś) - Kołonice - Przełęcz pod Jawornem 928m (pomiędzy Jawornem a Wołosanią 1071) tu łaczy się z Głownym Beskidzkim Szlakiem Czerwonym.

Szlak zielony

Przebieg szlaku zielonego z  Jabłonek w  kierunku wschodnim: Woronikówka 836 m – rezerwat Woronikówka – Berdo 890m

Trasy Rowerowe

 

 

Rezerwat florystyczny „Woronikówka” o powierzchni 13,84 ha podlegający ochronie częściowej. Utworzony 15 stycznia 1990r., położony jest na stokach szczytu Woronikówka (w czasach PRL nazwywana Walter) nad Jabłonkami w gminie Baligród w powiecie leskim. Objęto tutaj ochroną las jodłowo- bukowy z naturalnym stanowiskiem cisa pospolitego Taxus baccata. Na terenie rezerwatu rośnie ponad 120 osobników. Licznie występuje tu także wawrzynek wilcze łyko.

autor: Piotr Kutiak www.przewodnik-bieszczady.pl

DSC02017

 

 

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 12:30

Cisowiec

Napisał

Cisowiec jest miejscowością położoną u stóp Gabrów Wierchu (742 m n.p.m.), nad dopływem Hoczewki.

Kalendarium:

1552r. - pierwsza znana wzmianka, w której opisywano omawianą miejscowość jako Thisowiecz (rok). Według spisu stanowiła 17 gospodarstw i młyn. Mieszkał w niej kniaź.

1553r. - miejscowość opisana jako Cisów.

1567r. - po raz pierwszymiejscowość figuruje pod obecną nazwą

1921r. -  spis wymienia 32 domy, w których mieszkały 183 osoby; w tym 166 grekokatolików, 4 katolików i 13 Żydów.

1945r.  - po II wojnie światowej wieś wyludniono.

2011r. - mieszka w niej około 50 osób zajmujących się rolnictwem i leśnictwem.

Znajduje się tutaj sklep i przystanek PKS.

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

W Cisowcu ocalały dwa stare zabytkowe domy i murowana kapliczka przydrożna z XIX wieku.

 

W 1830 roku wybudowano drewnianą cerkiew greckokatolicką pod wezwaniem Zaśnięcia NMP, po której pozostały tylko fragmenty kamiennej podmurówki. Dwie ikony i feretron trafiły do Muzeum Historycznego w Sanoku. Drewniana dzwonnica zawaliła się w latach 80 XX wieku, a na cmentarzu koło cerkwi widnieją pozostałości ogrodzenia. Na tym samym wzgórzu co ruiny cerkwi znajduje się leśniczówka.

Litaratura:

Januszczak R., Baligród i okolice, 1998

Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998

 

sobota, 02 listopad 2013 12:29

Bystre (gm. Baligród)

Napisał

Bystre leży na wysokości 480-510 m n.p.m., nad potokiem Jabłonka, na terenie Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego.

Miejscowość powstała przed 1552 rokiem w dobrach rodu Balów z Hoczwi. Lokowano ją na prawie wołoskim. W tym okresie mieszkał w osadzie kniaź i dziewięciu kmieci. W 1821 roku wybudowano cerkiew pod wezwaniem św. Narodzenia NMP, którą spalono w latach 1914-1915.

W okresie międzywojennym Bystre zamieszkiwało około 90 osób, w tym 76 grekokatolików i 11 katolików. Po zakończeniu II wojny światowej osada przestała istnieć, co było spowodowane wysiedleniami w 1946 roku do ZSRR i w 1947 roku na Ziemie Odzyskane. Obecnie znajduje się w niej 20 domów, w których żyje około 34 mieszkańców.

Bystre jest niewielką osadą leśną, w której rozwija się osiedle wypoczynkowo-rekreacyjne.

W miejscowości w kierunku Rabego można zobaczyć tablicę upamiętniającą postać Aleksandra Fredry.

 

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny


DSC01512

Potok Rabe

DSC01522

Tablica

DSC01524

Tablice z cytatem Aleksandra Fredry

Jak dojechać

W Bystrem znajdują się także ośrodki domków letniskowych, domki prywatne, w których można wynająć pokoje gościnne, pole namiotowe, zaś za miejscem po cerkwi schronisko górskie "Kropiwne". Znajdują się tutaj trzy duże ośrodki wypoczynkowe: "Zelmer" i "Visan", które dysponują kompleksowo urządzonymi pokojami i domami campingowymi, basenami, siłowniami, kortami narciarskimi, boiskiem piłkarskim. Największy jest Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy "Bystre", który posiada kryty basen, saunę, kort tenisowy, gabinet rehabilitacyjny oraz wyciąg narciarski z oświetloną i naśnieżaną trasą zjazdową o długości 900 m.

DSC01541

 

DSC01540

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

 

 

Zabytki

 

 W 1821 roku wybudowano cerkiew pod wezwaniem św. Narodzenia NMP, którą spalono w latach 1914-1915. W osadzie zachował się cmentarz.

Literatura:

Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,

Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998

sobota, 02 listopad 2013 12:26

Roztoki Dolne

Napisał

Roztoki Dolne są miejscowością położoną na zachód od Baligrodu, nad Mchawą, dopływem rzeki Hoczewki. Wieś otaczają duże wzniesienia, których wysokość sięga nawet do 700 m n.p.m.

Pierwotna nazwa Roztoków Dolnych brzmiała Rostoka i oznaczała rozwidlenie dróg. Miejscowość  powstała przed 1552 rokiem. Lokowano ją na prawie wołoskim.

Filialna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Michała Archanioła, wzniesiona w 1830 roku, po 1947 roku funkcjonuje jako kościół rzymskokatolicki. W 1983 roku została powiększona o dwie wieże i kruchtę. W tym czasie usunięto z niej pozostałości ikonostasu. Z dawnego wyposażenia cerkwi pozostały dwie ikony Matki Bożej z Dzieciątkiem i XIX-wieczna ikona Chrystusa Nauczającego.

W 1921 roku w Roztokach Dolnych w 38 domach mieszkały 192 osoby, w tym 155 grekokatolików, 13 katolików i 24 Żydów. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1946 roku mieszkańców wsi wysiedlono do ZSRR, a w 1947 roku na Ziemie Odzyskane. Obecnie mieszka tutaj około 120 osób.

Roztoki Dolne są miejscowością głównie rolniczą. Na nocleg można się zatrzymać u tutejszych rolników.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

  1. Januszczak R., Baligród i okolice, 1998
  2. 2. Gmina Baligród, Suwała-Szczechowska B.(tekst), Krosno 2003
  3. Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 12:25

Żernica

Napisał

Żernica niegdyś dzieliła się na dwie odrębne wsie nad potokiem Ruchlin: Żernicę Niżną i Żernicę Wyżną. Obecnie obie miejscowości nie istnieją. Początkowa nazwa Żernicy brzmiała "Szernycza".

Żernica Niżna powstała w 1480 roku na prawie wołoskim i należała do rodu Balów z Hoczwi. Położona na północ od Baligrodu. W 1480 roku jej mieszkańców obowiązywała wolnizna. W 1921 roku mieszkało w tej wsi 395 osób, w tym 230 grekokatolików, 138 katolików i 27 osób wyznania mojżeszowego. Oprócz Polaków, Ukraińców i Żydów we wsi można było znaleźć kilka rodzin cygańskich. Po 1945 roku mieszkańców Żernicy Niżnej wysiedlono. O istnieniu dawnej wsi świadczy kaplica pod wezwaniem Matki Boskiej Ostrobramskiej z 1932 roku, przed którą co roku, w ostatni dzień maja, odbywało się nabożeństwo majowe oraz miejsce po murowanej cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem św. Michała Archanioła, którą wybudowano w 1843 roku. Na zniszczonym cmentarzu Żernicy Niżnej można zobaczyć trzy krzyże ze zwieńczeń cerkwi.

Z kolei Żernica Wyżna, położona powyżej Żernicy Niżnej powstała w 1523 roku, także na prawie wołoskim i w dobrach Balów. W 1921 roku liczyła 888 mieszkańców, w których skład wchodziło 763 grekokatolików, 101 katolików, 23 Żydów i 1 osoba innego wyznania. Po 1947 roku została wysiedlona, a zabudowania wiejskie zniszczone. Ocalały ruiny dwudzielnej, murowanej cerkwi pod wezwaniem św. Bazylego Wielkiego wzniesionej w 1800 roku. Świątynię rozbudowano w 1936 roku, jednak po opuszczeniu wsi przez jej mieszkańców budynek zaniedbano. Wielokrotnie była dewastowana, zaś w latach powojennych pełniła funkcje magazynu dla PGR-u. Dzisiaj częściowo zabezpieczona i wyremontowana. Kilka lat temu na cerkwi zmieniono stary dach na nowy, blaszany. Na ścianach pozostały malowidła świętych Włodzimierza i Olgi.

W lipcu 1944 roku Żernica Wyżna stała się miejscem koncentracji bieszczadzkich oddziałów UPA. Współcześnie po wiosce pozostało osiedle PGR-u.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

  1. Januszczak R., Baligród i okolice, 1998
  2. 2. Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998
  3. Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

 

sobota, 02 listopad 2013 12:24

Żerdenka

Napisał

Żerdenka są niewielką miejscowością ulokowaną nad dopływem rzeki Hoczewki i położoną na południe od Hoczwi. Pierwsza wzmianka o tej wsi pojawiła się w dokumencie z 1552 roku. Żerdenka, jak większość okolicznych miejscowości wchodziła w skład dóbr ziemskich rodu Balów z Hoczwi. Tym, czym wyróżniała się od innych wsi, było to, że nie posiadała własnej cerkwi. W 1906 roku wybudowano tutaj kaplicę pod wezwaniem Opieki NMP, którą jednak zniszczono po 1947 roku. Dzisiaj można zobaczyć jej ruiny, umiejscowione w obrębie cmentarza.

W 1921 roku we wsi mieszkało 180 osób, w tym 167 grekokatolików i 13 katolików. Po zakończeniu II wojny światowej miejscowa ludność została wysiedlona. Dzisiaj w Żerdenkach mieszka około 55 osób.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

  1. Januszczak R., Baligród i okolice, 1998
  2. 2. Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998
  3. Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 12:23

Nowosiółki

Napisał

Nowosiółki to miejscowość położona na wysokości 380 m n.p.m., w dolinie rzeki Hoczewki. Otaczają ją wzgórza: od wschodu Szerokie (490-513 m n.p.m.), od zachodu wzniesienia o wysokości 492 m n.p.m., zaś od północy Poharów (496 m n.p.m.).

O Nowosiółkach po raz pierwszy wspomniano w dokumencie z 1511 roku. Na początku wchodziła w skład dóbr rodu Balów i funkcjonowała jako przysiółek Zahoczewia pod nazwą Nowosielce. Nazwa osady oznaczała "nowe sioło", czyli miejsce zasiedlone. Wiadomo, że Nowosiółki zaczęły być samodzielną miejscowością od 1659 roku.

W 1921 roku we wsi mieszkało 576 osób, w tym 437 grekokatolików, 103 katolików, 35 Żydów i 1 ewangelik. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1947 roku większość mieszkańców zmuszono do wyemigrowania do Międzyborza w województwie słupskim.

W Nowosiółkach znajduje się murowana kaplica greckokatolicka pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła, którą wybudowano na planie krzyża greckiego w 1912 roku. Obecnie przejął ją kościół rzymskokatolicki. Obok kaplicy rośnie kłokoczka południowa.

Rzymskokatolicki kościół filialny pod wezwaniem Józefa Oblubieńca NMP powstał zaledwie w jedną noc. W latach 70 XX wieku mieszkańcy Nowosiółek starali się bezskutecznie o pozwolenie na budowę kościoła. Nie uzyskawszy go, postanowili wybudować świątynię bez pozwolenia władz. Na obszarze przeznaczonym na budowę zasiano kukurydzę. Gdy urosła, pod osłoną nocy wykopano fundamenty. Po przygotowaniu wszystkich elementów drewnianego kościoła przystąpiono do pracy, które rozpoczęto 2 sierpnia 1975 roku około godziny 10 w nocy. Na placu budowy zgromadziło się ponad pół tysiąca ochotników. Około godziny 7 rano 3 sierpnia 1975 roku kościół był prawie gotowy. O 9 rano milicja bezskutecznie próbowała przerwać budowę świątyni. Około godziny 11 w nowym kościele ksiądz J. Jakubowski odprawił pierwszą mszę.

Obecnie Nowosiółki są niedużą osadą składającą się z 90 domów, w których mieszka 361 osób. Gdzieniegdzie zachowała się stara architektura ludowa. Poza tym we wsi można znaleźć kilka miejsc noclegowych w gospodarstwach agroturystycznych, sklep i przystanek PKS. Od 2002 roku w Nowosiółkach funkcjonuje przeniesione z Jabłonek Muzeum Przyrodniczo-Łowieckie "Knieja", w którym znajduje się największa ekspozycja w Bieszczadach. Podczas letniego sezonu w budynku muzeum jest otwarta kawiarnia, a obok można zobaczyć hodowlę dzików.

Przed wjazdem do Nowosiółek, po lewej stronie szosy na uwagę zasługuje pracownia malarska dr Elżbiety Wiśniowieckiej-Borkowskiej, artystki z Krakowa i konserwatorki sztuki. Za miejscowością, w okolicy, gdzie rzeka Hoczewka zbliża się do obwodnicy, znajdują się progi skalne będące pomnikami przyrody.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

  1. 1. Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,
  2. Januszczak R., Baligród i okolice, 1998
  3. 3. Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

 

Kapliczka greckokatolicka z 1912r., z chronoionymi krzewami kłokoczki południowej.
Rzymskokatolicki kościół filialny pw. Józefa Oblubieńca NMP. Powstał w nocy z 2/3 sierpnia 1975r.
Muzeum Przyrodniczo - Łowieckie „Knieja” Henryki i Jurka Wałachowskich

Kapliczka greckokatolicka z 1912r., z chronoionymi krzewami kłokoczki południowej.
Rzymskokatolicki kościół filialny pw. Józefa Oblubieńca NMP. Powstał w nocy z 2/3 sierpnia 1975r.

Kapliczka greckokatolicka z 1912r., z chronoionymi krzewami kłokoczki południowej.
Rzymskokatolicki kościół filialny pw. Józefa Oblubieńca NMP. Powstał w nocy z 2/3 sierpnia 1975 r.

Informator

sobota, 02 listopad 2013 12:22

Zahoczewie

Napisał


Zahoczewie jest miejscowością położoną na wysokości 380-440 m n.p.m., ulokowaną nad rzeką Hoczewką i jej dopływem Roztoczka, w małej dolinie, która przylega do drogi głównej. Wieś otaczają wzniesienia, częściowo bezleśne. Od południa wznosi się Lisowiec (580 m n.p.m.), od zachodu Średnia Góra (500 m n.p.m.), od północy, za lasem wzgórza o wysokości 568 m n.p.m., a od wschodu za obwodnicą Szerokie (490 m n.p.m.).

Zahoczewie należy do jednych z najstarszych miejscowości bieszczadzkich, która powstała z pewnością przed 1435 rokiem. W pierwszej pisemnej wzmiance o tej wsi, mówi się o dziesiętniku, które jest charakterystyczne dla prawa ruskiego. Stąd nie tylko wiadomo, na jakim prawie opierało się prawodawstwo w Zahoczewie, ale także świadczy to o tym, że miejscowość mogła powstać w wieku XIV.

Król Władysław Jagiełło w 1407 roku podarował Hoczew i Zahoczewie rycerzom węgierskiego pochodzenia: Jaczkowi, sędziemu sanockiemu i jego bratankowi, synowi zmarłego Jerzego, Dymitrowi. Wieś wraz z 2 kopiami i 3 łucznikami oddano im w lenno jako wynagrodzenie za wierną służbę wojskową.

Właścicielami wsi byli m. in. Balowie, a po nich różne rody rycerskie. W 1463 roku w Zahoczewie mieszkało 19 kmieci, duchowny i młynarz, istniała też cerkiew parafialna. Nową świątynię obrządku greckokatolickiego pod wezwaniem św. Michała Archanioła wzniesiono w 1934 roku, a rozebrano w 1949 roku. Ocalał tylko fragment muru i nieużytkowany obecnie przycerkiewny cmentarz.

Na początku XX wieku wieś zamieszkiwało około 700 osób. W 1921 roku na 698 mieszkańców przypadało 556 grekokatolików, 99 katolików i 43 Żydów. Po II wojnie światowej Ukraińców wysiedlono. Obecnie w Zahoczewie mieszka ok. 309 osób i istnieje 74 domów.

Miejscowość jest typową osadą rolniczą. Znajduje się w niej kościół rzymskokatolicki, sklep, gospodarstwo agroturystyczne "U Rybaka", a w okresie letnim funkcjonuje Schronisko Młodzieżowe.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

  1. 1. Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,
  2. Januszczak R., Baligród i okolice, 1998
  3. 3. Darmochwał T., Bieszczady.Przewodnik, wyd. II, Białystok 1998

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384